Osteochondroza

Większość przypadków nieprzyjemnego bólu w okolicy lędźwiowej i kręgosłupa wiąże się z chorobą taką jak osteochondroza. Dotyka około 40% mężczyzn i kobiet w wieku 30-40 lat oraz około 90% osób starszych. Dlatego im wcześniej choroba zostanie zdiagnozowana, im dokładniej zbadany zostanie pacjent, tym większe prawdopodobieństwo zatrzymania postępu osteochondrozy i utrzymania aktywności w starszym wieku. 

Definicja choroby, przyczyna choroby

Czym więc jest osteochondroza, gdzie się rozwija, na jakie struktury wpływa, jaka jest metoda leczenia? Choroba atakuje kręgosłup i tkanki między kręgami i wyraża się w naruszeniu ich kształtu, gęstości, elastyczności, a czasem nawet integralności. W rezultacie zmniejsza się odległość między kręgami, kręgosłup stopniowo traci stabilność, mogą wystąpić uciski nerwów i powstawanie przepuklin, czemu towarzyszy ból pleców i dyskomfort podczas ruchu.

Krótko opisując istotę osteochondrozy, jest to stopniowe ścieranie się tkanek krążków międzykręgowych (chrząstki), prowadzące do niestabilności kręgosłupa. W przypadku braku leczenia rozwija się degradacja więzadeł i stawów, pojawiają się osteofity, zaburzona jest postawa, a ruchom towarzyszy ból. 

Przyczyny osteochondrozy kręgosłupa:

• nieaktywny tryb życia z brakiem obciążenia mięśni;
• urazy kręgosłupa;
• systematyczne intensywne obciążenia kręgosłupa;
• dziedziczność;
• nadwaga;
• hipotermia;
• choroby hormonalne i autoimmunologiczne;
• toksyczne zatrucie;
• wrodzony niedobór tkanki łącznej;
• przyczyny psychosomatyczne (stres, depresja itp.).

Objawy osteochondrozy

Choroba charakteryzuje się okresami remisji i zaostrzeń o różnym nasileniu objawów. Główne objawy osteochondrozy kręgosłupa, charakterystyczne dla głównych typów chorób, odcinka lędźwiowego, szyjnego i klatki piersiowej:

• ból zlokalizowany w określonym obszarze kręgosłupa;
• zespół bólu przeniesionego związany z uszkodzeniem pobliskich tkanek mięśniowo-szkieletowych;
• mielopatia i radikulopatia powstające w wyniku ucisku zakończeń nerwowych rdzenia kręgowego i naczyń krwionośnych. 

W zależności od tego, która część kręgosłupa jest dotknięta chorobą, lista objawów osteochondrozy może się różnić. Mianowicie: pacjenci zauważają mrowienie mięśni, drętwienie kończyn, inne zaburzenia czucia, zmniejszenie siły w rękach i nogach, ataki bólów głowy i serca, bóle lędźwiowe.

Patogeneza osteochondrozy

Zanim elastyczny rdzeń włóknisty krążka międzykręgowego zacznie tracić elastyczność i deformować się, w organizmie człowieka zachodzi szereg procesów sugerujących osteochondrozę:

• skurcze, dystonia, zapalenie;
• zmniejszone krążenie krwi;
• uszkodzenie procesów komórek nerwowych.

Następnie na zdeformowanym pierścieniu włóknistym pojawiają się pęknięcia, rozwija się występ dysku i tworzy się przepuklina. Zazwyczaj takie czynniki predysponujące do chorób kręgosłupa rozwijają się w dzieciństwie lub w okresie dojrzewania i często są skutkiem wady postawy, skoliozy, urazów sportowych, chorób zakaźnych czy wrodzonych patologii naczyniowych.

Etapy osteochondrozy

Istnieją trzy etapy rozwoju osteochondrozy kręgosłupa:

• pierwszy, w którym krążek międzykręgowy zaczyna zmniejszać się, przybierając spłaszczony kształt, traci wilgoć, elastyczność i może wybrzuszać się;
• drugi rozwija się w przypadku braku leczenia i objawia się naruszeniem struktury włóknistego pierścienia krążka kręgowego, pojawieniem się pęknięć i rozwojem niestabilności określonego obszaru kręgosłupa;
• charakteryzuje się pęknięciami chrząstki międzykręgowej, rozwojem przepukliny i tworzeniem się procesów kostnych osteofitów. 

Objawy rozwoju osteochondrozy kręgosłupa stają się bardziej intensywne od pierwszego do trzeciego etapu. 

Klasyfikacja osteochondrozy

Klasyfikacja osteochondrozy opiera się na kilku objawach, z których głównym jest strefa lokalizacji. Istnieją:

• osteochondroza lędźwiowa;
• osteochondroza kręgosłupa szyjnego;
• osteochondroza kręgosłupa piersiowego.

Osteochondroza odcinka lędźwiowego kręgosłupa objawia się bólem w okolicy lędźwiowej, który nasila się podczas obracania ciała lub podnoszenia ciężkich przedmiotów. Ból może promieniować do nogi lub obu nóg i charakteryzuje się bolesnością. W przypadku ciężkiego zespołu podejrzewa się przepuklinę. W przypadku osteochondrozy lędźwiowej często występują skurcze mięśni nóg i łuszczenie się skóry.

Wraz z rozwojem osteochondrozy kręgosłupa w okolicy szyjnej dotknięte są kręgi 1-7. Chorobie towarzyszą bóle głowy z tyłu głowy, bóle szyi, obojczyków i ramion. Podczas obracania głowy może pojawić się trzaskanie, drętwienie kończyn górnych i uczucie guza w gardle.

W przypadku osteochondrozy kręgosłupa w okolicy klatki piersiowej pacjentowi dokucza ból w klatce piersiowej, ramionach, pod pachami i sercu. Może wystąpić uczucie trudności w oddychaniu i rozwój ataków neuralgii międzyżebrowej. 

Najczęściej występuje osteochondroza w odcinku lędźwiowym, najrzadziej w odcinku piersiowym.

Powikłania osteochondrozy

Jeśli pacjent zbyt późno myśli o leczeniu osteochondrozy, gdy objawy choroby są wyraźne, mogą wystąpić następujące powikłania:

• przepuklina międzykręgowa;
• udar rdzenia kręgowego;
• kifoza kręgosłupa;
• występ;
• zapalenie korzeni;
• paraliż kończyn dolnych.

W przypadku braku leczenia pacjent zaczyna cierpieć na regularne zaostrzenia stanu, które charakteryzują się nasilonym bólem utrudniającym poruszanie się i gwałtownie pogarszającym ogólne samopoczucie. Najstraszniejszym powikłaniem osteochondrozy kręgosłupa jest niepełnosprawność. Dlatego, aby zapobiec tak poważnym zmianom w funkcjonowaniu układu mięśniowo-szkieletowego, konieczne jest wysokiej jakości i terminowe leczenie osteochondrozy.

Rozpoznanie osteochondrozy

Choroba taka jak osteochondroza to przede wszystkim ból kręgosłupa. Należy jednak odróżnić go od bólu spowodowanego problemami niezwiązanymi ze zwyrodnieniem krążka międzykręgowego. Aby to zrobić, lekarze przeprowadzają diagnozę krok po kroku, która obejmuje:

• Zabieranie historii, która polega na rozmowie specjalisty z pacjentem w celu dokładnego określenia obszaru lokalizacji bólu oraz czynników powodujących pogorszenie stanu. Ważne jest, aby znać zawód pacjenta, okres, w którym zaczęły się problemy z kręgosłupem, kiedy nastąpiło zaostrzenie, jaki rodzaj bólu występuje w odcinku lędźwiowym i innych częściach, jakie metody leczenia stosował pacjent.
• Badanie fizjologiczne pozwala określić proporcje ciała, jakość wykonywanych ruchów i czynności, stan skóry, stopień wrażliwości na ból. Lekarz za pomocą badania palpacyjnego określa stan tkanki mięśniowej, obecność zagęszczeń, obrzęków itp.
• RTG kręgosłupa w dwóch płaszczyznach do wizualnej oceny stanu. Pozwala określić przemieszczenie kręgów, obecność osteofitów i osadzanie się soli. 

Jeśli zebrane dane do przepisania leczenia nie wystarczą lub istnieje podejrzenie poważnej patologii kręgosłupa, pacjentowi przepisuje się tomografię komputerową i rezonans magnetyczny, dzięki którym można szczegółowo zbadać kręgi, naczynia krwionośne, tkanki miękkie, procesy nerwowe i stworzyć pełny obraz stanu kręgosłupa dotkniętego osteochondrozą w celu ustalenia taktyki leczenia. 

Leczenie osteochondrozy

Jak każda choroba, osteochondroza wymaga zidentyfikowania przyczyny, która spowodowała jej rozwój. Zmniejszenie nasilenia objawów nie jest głównym, ale ważnym etapem leczenia, którego wynik zależy od wielu czynników. W niektórych przypadkach jest to całkowite wyleczenie, w innych zapobieganie powikłaniom i niepełnosprawności. 

W leczeniu osteochondrozy kręgosłupa stosuje się grupę środków:

• zmiana codziennego trybu życia pacjenta;
• przepisywanie leków w celu złagodzenia objawów;
• zabiegi fizjoterapeutyczne (masaż, akupunktura, elektroforeza, terapia ruchowa itp.).

Zmiana codziennej rutyny w leczeniu osteochondrozy kręgosłupa polega na zmniejszeniu intensywności aktywności fizycznej, leżeniu w łóżku w przypadku silnych bólów oraz unikaniu gwałtownych zwrotów i zakrętów. 

Leki stosowane w leczeniu osteochondrozy kręgosłupa

Można je podzielić na kilka grup: 

• leki zwiotczające mięśnie stosowane w celu łagodzenia bólu, w tym tabletki, środki znieczulające do wstrzykiwań i zastrzyki przeciwzapalne stosowane w leczeniu osteochondrozy. Lek homeopatyczny normalizuje czynność tarczycy, poprawia drenaż limfatyczny, działa przeciwzapalnie, detoksykująco i immunomodulująco.
• niesteroidowe leki przeciwzapalne. Stosowany u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów powoduje zmniejszenie postępu zmian zapalnych i niszczących stawy, poprawę integralności, grubości i innych cech chrząstki oraz stymulację naprawy tkanki kostnej.
• maści przeciwzapalne do stosowania miejscowego i alternatywne plastry przezskórne. Takie leki mają działanie przeciwbólowe, przeciwreumatyczne, przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Mechanizm działania polega na zmniejszeniu wytwarzania mediatorów stanu zapalnego, obniżeniu temperatury ciała i bólu.
• chondroprotektory;
• środki do terapeutycznych blokad przeciwbólowych;
• Witaminy z grupy B.

Zabiegi wspomagające

Spośród dodatkowych środków, które można zastosować w leczeniu, łagodzeniu stanu ogólnego i poprawie funkcji kręgosłupa i krążków międzykręgowych, najskuteczniejsze są: 

• akupunktura;
• magnetoterapia;
• profesjonalny masaż i automasaż;
• kursy wychowania fizycznego;
• terapia manualna. 

Prognoza, zapobieganie

Jeśli choroba kręgosłupa nie jest zaawansowana i przebiega bez poważnych powikłań, 1,5-2 miesiące właściwego leczenia może znacznie poprawić stan i zapobiec przekształceniu choroby w przewlekłą. W trudnych przypadkach lekarze zalecają leczenie chirurgiczne.

Zapobieganie osteochondrozie kręgosłupa obejmuje:

• utrzymanie prawidłowego rytmu dnia, ze zmianami pozycji ciała i umiarkowaną aktywnością fizyczną;
• regularne wizyty na basenie;
• kontrola masy ciała;
• noszenie wygodnych butów;
• zbilansowana dieta;
• spanie na poduszce i materacu ortopedycznym;
• przyjmowanie brakujących składników odżywczych lub zapobiegawczych leków homeopatycznych w celu zwiększenia odporności, poprawy ogólnego stanu zdrowia i wyeliminowania dystonii.

Należy poddawać się corocznym badaniom lekarskim i konsultować się z lekarzem w celu leczenia natychmiast po pojawieniu się jakichkolwiek dolegliwości bólowych kręgosłupa. 

Nie ma znaczenia, o jakim rodzaju osteochondrozy mówimy – lędźwiowej, szyjnej czy piersiowej, dbałość o własne zdrowie powinna stać się dobrym nawykiem, szczególnie jeśli chodzi o podstawę całego układu mięśniowo-szkieletowego – kręgosłup.